Kính thưa đọc giả. Ngày hôm nay, chúng tôi xin chia sẽ về các chủ đề ít người biết xung quanh cuộc sống bằng bài viết Một trí thức phương Tây điển hình

Tìm hiểu về quá trình hoạt động của Lê Xuân Phương qua sách báo, được biết, ông chuyển về làm công tác lưu trữ ngay từ những ngày đầu tiếp quản Kho Lưu trữ Trung ương, khi thực dân Pháp buộc phải rút khỏi Kho Lưu trữ Trung ương. . Hà Nội. Với khả năng nghiên cứu Hán học và Tây học ngang tầm giáo sư, tuy không xuất thân từ nghề lưu trữ nhưng ông vẫn tham gia chỉ đạo chuyên môn về công tác lưu trữ. Trí thức phương Tây được đào tạo rất bài bản về nghề. tổ chức văn phòng, bản thân anh cũng từng là giám đốc của trường Quốc Học Huế danh tiếng nên mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn khi tổ chức đề nghị anh nhận nhiệm vụ mới. Trước khi nghỉ hưu, ông nguyên là Phó Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Trung ương Hà Nội, tiền thân của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia 1 ngày nay.

Đừng Bỏ Lỡ

Nhận miễn phí 3.000.000 SHIB. Cơ hội x100 lần tài khoản với SHIB

1

Giáo sư Lê Xuân Phương (1904-1989)

Tôi về Văn thư lưu trữ năm 1981, khi đó Phương đã nghỉ hưu từ lâu (1965). Sức khỏe của ông cụ nay ngày càng giảm sút, ông chống gậy chống đỡ những bước đi chậm chạp và không còn ngoan ngoãn nữa. Bà sống một mình dù đã có con cháu ở Hà Nội. Được biết, con trai lớn của bà phải ở quê cất nhà thờ họ, nghe nói ở Tĩnh Gia, Thanh Hóa. Người con trai thứ hai là một bác sĩ tim mạch có tiếng, làm việc tại bệnh viện Chợ Rẫy từ khi Sài Gòn giải phóng, 1975. Cô út làm việc cho một tạp chí của Đảng. Về mặt con cái thì ổn. Bà cụ mất đã lâu nhưng bà vẫn sống ở đó… nên không có cơ sở tối thiểu – gia đình để cơ quan phân cho bà một nơi ở riêng. Điều đó không làm anh bận tâm vì anh hiểu rằng đất nước còn nghèo. Từ cương vị hiệu trưởng trường Quốc Học Huế, ông đã bỏ tất cả để đi theo cách mạng, nay đất nước độc lập, thống nhất hoàn toàn, niềm vui nào có thể sánh bằng?

Vì vậy cho đến cuối đời, anh vẫn chỉ có một chiếc giường duy nhất, tiêu chuẩn của cán bộ độc thân và anh nhất định phải ở với các anh độc thân khác trong cơ quan cho đến khi mất (tháng 8 năm 1989).

Căn phòng trước đây là phòng khách của một biệt thự Pháp, nay dùng cho 6 người có hoàn cảnh neo đơn, chỉ có 4 người thường xuyên có mặt, 2 người chỉ đăng ký hộ khẩu để nhận tem sinh hoạt. sống ở ngoại ô với gia đình làm nông, không tem phiếu.

Để đảm bảo sự riêng tư, căn phòng được ngăn bằng một giá sách gỗ thấp, đứng nghiêng bên này có thể nhìn thấy bên kia. Anh Phương ở với một đồng chí nguyên là cán bộ biên phòng chuyển ngành sang làm cán bộ tổ chức. Dù chênh lệch về trình độ, đẳng cấp, tuổi tác nhưng dường như cuộc sống chung sống cũng tạm ổn, họ đối xử hòa thuận với nhau, ai ăn, mặc ai, cả năm chẳng tiêu. có một ngày kỷ niệm hoặc một ngày đầu năm mới.

Phòng vệ sinh tầng 2 là khu vực tách biệt với phòng khách, từ lâu đã được gia đình giao cho một chú bảo vệ gác cổng Đỏ (lối vào Phủ Thủ tướng và Nhà sàn Bác Hồ) khi tổ chức đám cưới, có trẻ em. Như vậy, để giải quyết nhu cầu cá nhân như tắm rửa, vệ sinh… cho hơn chục người ở tầng 2 không còn cách nào, mọi người phải xuống tầng 1 (miền Nam gọi là nhà lầu). tầng trệt). Đó là một nhà vệ sinh tối tăm, bẩn thỉu và bẩn thỉu mà những người trẻ như chúng tôi muốn ngất xỉu, nhất là với một cụ già ngoài 80 chân chậm chạp, mắt mờ như GS Lê Xuân Phương thì quả là một cực hình. Nhiều hơn không ít hơn. Thắt lưng buộc bụng là thế, gần chục năm sống bên cạnh anh, tôi chưa một lần nghe anh than thở. Anh đã sống như một ông tiên trong thế giới khốn khổ này. Ông lão một mình loanh quanh chợ búa, cơm nước. Mãi sau này bà mới có cháu gái ở quê lên đại học ở cùng để đỡ vất vả.

2

Văn khố Phủ Thủ tướng, sau này là Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I
(31 Tràng Thi, Hà Nội)

Anh ấy kể cho tôi nghe một câu chuyện có thật nhưng với thái độ không buồn. Năm 1975, Chủ tịch Campuchia lúc bấy giờ là Norodom Sihanuc đã đến thăm Hà Nội. Ông đề nghị Thủ tướng Phạm Văn Đồng thu xếp để ông đến thăm nguyên Võ sư Lê Xuân Phương tại nhà riêng. Đây là một vấn đề ngoại giao tế nhị vì từ ngày đi theo cách mạng, Lê Xuân Phương thực sự là một người vô sản. Anh ta không có tài sản gì giá trị ngoài chiếc giường và chiếc bàn do cơ quan cung cấp. Lệnh trên truyền xuống, tất cả các ban ngành của Đoàn Ngoại giao phải lo để Giáo sư Lê Xuân Phương có thể tiếp những vị khách quý tại “biệt thự sang trọng của riêng mình” ở Hà Nội, ngay giữa lòng thủ đô Việt Nam. DCCH. Anh kể, tôi nhớ mơ hồ đó là một biệt thự Tây trên đường Phan Chu Trinh. Họ đã mang xe đến đón tôi trước đó vài giờ. Mọi thứ đều được trang trí rất trang nhã. Có hoa tươi, rượu Tây, trái cây và bánh ngọt. Thầy trò gặp nhau vui buồn trò chuyện, thăm hỏi lịch sự chừng một tiếng đồng hồ thì kết thúc. Sau đó xe đưa GS Lê Xuân Phương về lại khu tập thể trên phố Quán Thánh.
Khu tập thể Phủ Thủ tướng ở Quán Thánh giữa những năm 1980 rất tồi tàn. Cán bộ ở đây chủ yếu là cấp Sở hoặc tương đương, nhưng tài sản quý nhất chỉ có chiếc xe đạp mà nhiều người thậm chí không có. Cả khu nhà 3 tầng chỉ có 2 cái tivi. Một tivi màu Neptuyn 21 inch của Ba Lan ở tầng trệt. Còn chiếc tivi Sony 14 inch đen trắng do con trai chị Phương, bác sĩ chuyên khoa tim mạch, mang về tặng bố sau chuyến công tác ở Nhật. Ti vi của Phương gần như được bật liên tục vì tiếng người. Khi đến các chương trình truyền hình trực tiếp hay các cuộc thi đấu thể thao, đặc biệt là bóng đá, cửa phòng ông luôn mở rộng để đón khách, người lớn tuổi cũng vui vẻ tiếp tục thâu đêm, không hề tỏ ra khó chịu vì bất tiện chút nào. Tôi vẫn nhớ hình ảnh ông nội ngồi bên màn hình TV, xem, ăn, ngủ … trông rất tội và cũng rất kính trọng.
Một hôm, vừa đi làm về, tôi gặp anh ở cửa, anh vui vẻ gọi tôi vào và cho tôi xem bức tranh anh vừa vẽ trên tường trên giường. Đó là bức tranh “Cô gái ngủ ngày” mô phỏng theo bài thơ của nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Một cô gái trẻ quần áo xộc xệch ngủ trên cũi dưới cây tre ngà. Đôi đào nửa kín nửa hở hút hồn đàn ông … Anh cho biết, để vẽ được bụi tre ngà với cành lá xum xuê ấy, anh đã phải mang giá vẽ vào Lăng Bác để vẽ ngoài đồng, đó là một kỳ tích. .

Năm 1987, tôi đến chào người cũ đi du học. Vào cuối năm 1989, khi tôi trở về từ Sofia với lý do nghỉ phép, bà tôi đã qua đời cách đây vài tháng. Tôi đến thắp cho anh một nén nhang, tấm ảnh cô gái ngủ ban ngày vẫn treo ở vị trí cũ, bàn thờ anh ngày ngày vẫn nghi ngút khói hương …

Tôi thấy tiếc cho ông, một hình mẫu trí thức đáng ngàn đời kính trọng – GS Lê Xuân Phương!

Giáo sư Lê Xuân Phương sinh năm 1904, tại huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa. Ông từng là Giám đốc trường Quốc Học Huế (khi ông Phạm Đình Ái làm hiệu trưởng). Trong thời gian này, ông có quan hệ mật thiết với cụ Phan Bội Châu, cụ Huỳnh Thúc Kháng và cùng chung tư tưởng kháng Pháp, giành độc lập dân tộc. Có lần ông đã giúp giấu ông Tố Hữu khi bị mật thám Pháp truy đuổi ngay trong nhà. Đây là câu chuyện do Giáo sư Ngôn ngữ Nguyễn Tài Cẩn kể lại.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông rời Trường Quốc học Huế tham gia cách mạng, là Đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Giáo sư Lê Xuân Phương là giảng viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tháng 1 năm 1955, ông được điều động về phụ trách đội địa lý, Ban Sử – Địa Trung ương. Năm 1959, ông được điều động về công tác tại Cục Lưu trữ Trung ương thuộc Phủ Thủ tướng với chức vụ Phó Trưởng phòng Văn thư Trung ương tại 31 Tràng Thi, Hà Nội. Khi nghỉ hưu, ông được hưởng lương ngạch chuyên viên. 3. Ngày 15 tháng 8 năm 1989, ông qua đời.

Ngày 23 tháng 5 năm 2008, nhà địa lý Lê Xuân Phương được nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, nhân danh lão thành cách mạng.

Xôn xao Địa lý Việt Nam Do ông chủ biên và Sở Văn học – Lịch sử Việt Nam xuất bản tháng 6 năm 1957

đã từng gợi lên những ước mơ: “Đất nước ta nhiều núi, mưa nhiều. Dòng chảy của các con sông chảy mạnh… Có nhiều thác nước lớn có thể dùng để phát điện .. Điện năng mà một nhà máy thủy điện xây dựng trên sông Đà quanh chợ Bờ có thể sản xuất ra gấp đôi lượng điện của tất cả bao nhiêu nhà máy điện thời thuộc địa. ở miền Bắc cũ cộng lại. Nếu chúng ta đào một con kênh dài khoảng 20km nối sông Đa Nhim và sông Krongpha ở Langbiang với nhau, chúng ta sẽ tạo ra một thác nước cao 300m có thể sản xuất một nguồn điện cung cấp điện cho thành phố. Liên khu 5, Tây Nguyên và một phần Nam Bộ.

Các công trình nghiên cứu của ông đã được xuất bản như: Đối tượng địa lý kinh tế (Văn Sử Địa, số 2-1958); Vấn đề bản đồ chuyển ngữ địa danh (Văn Sử Địa, số 1-1957); Ảnh hưởng giữa tự nhiên và hoạt động xã hội (Văn Sử Địa, số 1-1955)… Tất cả đều đã tiếp cận những vấn đề cơ bản của khoa học địa lý. Đồng thời, Người cũng không quên vận dụng những thành tựu bước đầu đã đạt được để phục vụ trực tiếp cho công việc sản xuất và xây dựng đất nước, với các tác phẩm: Vấn đề phân chia địa lý nước ta (Tạp chí Văn Sử Địa tháng 2/1957); Mưa ở nước ta ảnh hưởng như thế nào đến việc trồng trọt? (Tạp chí Văn Sử Địa tháng 7 năm 1957)…

Hãy xem xét ý kiến ​​của nhà sử học Văn Tạo viết về Lê Xuân Phương như sau:

“Điều đáng ghi nhớ ở anh là sự nhiệt huyết, muốn đem những kiến ​​thức tích lũy được ra để cống hiến cho dân tộc và khoa học, không mưu cầu danh lợi! Bởi lẽ, chúng ta đã biết đến Lê Xuân Phương, một trí thức được đào tạo dưới sự chế độ thực dân, nếu muốn được sung sướng, lẽ ra ông phải sống trong sự xa hoa mà đế quốc phong kiến ​​sẵn sàng ban tặng, nhưng người thầy ấy đã giữ gìn. là người hoạt động cách mạng khi thoát khỏi nhà tù đế quốc, gặp nguy hiểm đến lánh nạn tại nhà thầy, được thầy hết lòng che chở, giúp đỡ để có điều kiện tiếp tục hoạt động.

Sau đó, khi đất nước giành được độc lập, bị đế quốc xâm lược và cuộc kháng chiến chống Pháp bắt đầu, nhà sư phạm yêu nước Lê Xuân Phương đã quyết tâm từ bỏ ngôi biệt thự xinh đẹp của mình ở Huế, tạm biệt một bộ phận nhỏ người dân. gia đình vì điều kiện không đi kháng chiến được nên ở lại thành phố – từ bỏ việc làm giàu, đi theo con đường Bác Hồ đã chọn. Ông tham gia cuộc kháng chiến giữa các đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Chính với tinh thần và động lực đó, nhà sư phạm Lê Xuân Phương đã trở thành nhà địa lý cách mạng – một trong những cán bộ chủ chốt của Khoa Lịch sử – Địa lý Việt Nam, được thành lập vào tháng 12/1953.

Ông cũng như nhà thư tịch Trần Văn Giàu, cũng có hoàn cảnh tương tự, từng tâm sự với tôi “Muốn cái lớn là độc lập, tự do của dân tộc thì phải hy sinh cái nhỏ là của cải, của cải, hạnh phúc. phúc lợi riêng tư “. Đó là cam kết của những trí thức trưởng thành …”

Tôi nghĩ, với những đóng góp thiết thực của cá nhân Giáo sư Lê Xuân Phương trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, trong sự nghiệp giáo dục đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước cũng như trong công tác bảo tồn, lưu trữ văn hóa nhân dân. Chúng tôi hy vọng rằng tên của ông sẽ được lưu lại trên một con phố mới ở thủ đô Hà Nội, thành phố Huế và quê hương của ông – Thanh Hóa cho các thế hệ mai sau noi theo.

NXV, tháng 6 năm 2019

Ghi chú:

Địa chí Việt Nam, NXB Văn Sử Địa, Hà Nội, 1957. Lê Xuân Phương (chủ biên), Nguyễn Việt, Hướng Tấn (góp ý), tr. 148.

Tổng hợp bởi VEZ